Viljandi villt

Í Múlaþingi mætist byggð og náttúra með þeim hætti að villt blóm og náttúrulegur gróður mynda hluta af daglegu umhverfi okkar.

Með verkefninu Viljandi villt viljum við vernda og efla þessa sérstöðu. Markmiðið er að skapa meira rými fyrir náttúruna innan þéttbýlis, auka líffræðilega fjölbreytni og gera bæjarumhverfið fjölbreyttara og líflegra.

Hvað er Viljandi villt?

Á sumum svæðum innan þéttbýlis er dregið úr slætti eða hann felldur niður yfir sumarið. Þá fær gras og villtur blómgróður að vaxa og mynda blómaengi.

Blómaengi eru ekki óræktarsvæði heldur svæði sem eru viljandi látin þróast á forsendum náttúrunnar. Oft eru þau slegin einu sinni síðsumars eða að hausti til að viðhalda fjölbreytni og koma í veg fyrir sinuuppsöfnun.

Þau svæði sem taka þátt í verkefninu eru mörg merkt með skilti og QR-kóða sem vísar á þessa síðu. Viljandi villt svæði eru einnig skráð á kortasjá Múlaþings.

Af hverju skiptir þetta máli?

Á síðustu áratugum hefur víða dregið úr líffræðilegi fjölbreytni. Skordýr, fiðrildi, býflugur og aðrir frjóberar eiga erfiðara með að finna fæðu og búsvæði.

Með því að leyfa villtum gróðri að dafna á völdum svæðum getum við:

• aukið líffræðilega fjölbreytni
• skapað búsvæði fyrir skordýr, fugla og önnur smádýr
• stutt við frjóbera á borð við humlur og býflugur
• fært náttúruna nær fólki
• aukið fjölbreytni og fegurð bæjarumhverfisins
• dregið úr slætti og umhirðu á hentugum svæðum
• nýtt betur svæði þar sem erfitt er að rækta gras, tré eða runna

Rannsóknir sýna að fjölbreyttur gróður gerir vistkerfi sterkari og betur í stakk búin til að takast á við breytingar í umhverfinu.

Náttúran er þegar hluti af Múlaþingi

Víða erlendis eru sveitarfélög farin að leggja mikla vinnu í að færa náttúruna aftur inn í borgir og bæi með grænum svæðum, blómaengjum og náttúrulegum almenningsgörðum.

Í Múlaþingi er þessi tenging við náttúruna þegar til staðar. Villtur gróður og náttúruleg svæði eru víða samofin byggðinni og eru hluti af því sem gerir sveitarfélagið einstakt. Verkefnið Viljandi villt byggir á þessari sérstöðu og styrkir hana.

Hvað er Múlaþing að gera?

Undanfarin ár hefur Múlaþing prófað sig áfram með blómaengi á völdum svæðum innan þéttbýlis. Þar hefur verið dregið úr slætti og náttúrunni leyft að njóta sín yfir sumarið.

Reynslan hefur verið góð og verður áfram unnið að því að fjölga hentugum svæðum þar sem villtur blómgróður fær að dafna.

Á sama tíma er áfram lögð áhersla á reglulega umhirðu á þeim svæðum þar sem mikill grasvöxtur eða ágengar tegundir kalla á slátt.

Þú getur tekið þátt

Viljandi villt er ekki aðeins verkefni sveitarfélagsins heldur geta íbúar einnig lagt sitt af mörkum. Margt smátt gerir eitt stórt og því þarf ekki stór svæði til að hafa áhrif. Með því að draga úr slætti á völdum stöðum í garðinum má vernda innlendan gróður og skapa heimili fyrir fjölbreytt dýralíf.

Þetta á sérstaklega vel við í maí en með því að fresta fyrsta slætti fram í júní gefst snemmblómstrandi plöntum tækifæri til að blómstra og veita skordýrum mikilvæga fæðu þegar lítið annað er í boði.

Villt blóm á Austurlandi

Meðal algengra blómplantna sem finna má í blómaengjum á Austurlandi eru:

• Vallhumall
• Bláklukka
• Túnfífill
• Skarifífill
• Roðafífill
• Gulmaðra
• Hvítsmári
• Freyjubrá
• Brennisóley
• Aronsvöndur
• Augnfró

Þessar tegundir eru hluti af þeirri náttúrulegu fjölbreytni sem verkefnið Viljandi villt leitast við að efla og vernda.

Algengar spurningar

Veldur Viljandi villt ekki bara órækt?

Nei, alls ekki. Í Viljandi villt verkefninu eru svæði valin sérstaklega til að stuðla að vexti fjölbreyttra gróðurtegunda og náttúrulegs umhverfis. Flest eru þau slegin í lok sumars til að sporna gegn sinuuppsöfnun og „órækt“.

Verður bæjarumhverfið ekki bara ósnyrtilegra?

Margir upplifa blómstrandi engi sem fallegri og líflegri en stór og einhæf grassvæði. Víða hefur reynslan sýnt að viðhorf fólks verði jákvæðara þegar tilgangurinn er skýr. Þess vegna verða flest svæði merkt sérstaklega.

Verða svæðin aldrei slegin?

Flest Viljandi villt svæði eru slegin einu sinni á ári, yfirleitt síðsumars eða að haust, til að viðhalda fjölbreytni og sporna gegn sinuuppsöfnun.

Af hverju er ekki slegið oftar?

Á sumum svæðum gefur minni sláttur villtum blómum tækifæri til að blómstra, styðja við skordýralíf, mynda fræ og sá sér á ný. Þannig fær hið náttúrulega vistkerfi að njóta sín.

Hvað með frjókornaofnæmi?

Flest ofnæmisvaldandi frjókorn koma frá grastegundum og trjám sem eru til staðar hvort sem svæðið er slegið eða ekki. Áhrif blómaengja á ofnæmi eru almennt talin lítil.

Sparar þetta peninga?

Minni sláttur getur dregið úr kostnaði vegna eldsneytis, vinnu og vélanotkunar á ákveðnum svæðum. Meginmarkmið verkefnisins er þó að efla náttúruna og líffræðilega fjölbreytni.

Af hverju skiptir líffræðileg fjölbreytni máli?

Því fjölbreyttara sem lífríkið er, þeim mun sterkari verða vistkerfin. Fjölbreytt vistkerfi styðja við frævun, jarðveg, fuglalíf og náttúrulega hringrás næringarefna og eru betur í stakk búin til að takast á við breytingar í umhverfinu.